ราชกาลที่5

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระมหากษัตริย์แห่งสยาม
ครองราชย์	1 ตุลาคม พ.ศ. 2411
ราชาภิเษก	11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2411 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2416
สถาปนา	1 ตุลาคม พ.ศ. 2411
ก่อนหน้า	พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ถัดไป	พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ผู้สำเร็จราชการ	สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (2411-16)
ระยะเวลาครองราชย์	42 ปี 22 วัน
พระอัครมเหสี	สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระนางเจ้าสุขุมาลมารศรี
พระบรมราชินี	สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี
พระราชบุตร	77 พระองค์
วัดประจำรัชกาล วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร
ราชวงศ์	ราชวงศ์จักรี
พระราชบิดา	พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระราชมารดา	สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี
ประสูติ	20 กันยายน พ.ศ. 2396 พระที่นั่งสมมติเทวราชอุปบัติ สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์
สวรรคต	23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 (57 ปี 33 วัน) พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นพระมหากษัตริย์สยาม รัชกาลที่ 5 แห่งราชวงศ์จักรี เสด็จพระราชสมภพเมื่อวันอังคาร เดือน 10 แรม 3 ค่ำ ปีฉลู 20 กันยายน พ.ศ. 2396 เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 9 ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และเป็นพระองค์ที่ 1 ในสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี เสวยราชสมบัติเมื่อวันพฤหัสบดี เดือน 11 ขึ้น 15 ค่ำ ปีมะโรง (พ.ศ. 2411) รวมสิริดำรงราชสมบัติ 42 ปี 22 วัน ^[1] เสด็จสวรรคต เมื่อวันเสาร์ เดือน 11 แรม 4 ค่ำ ปีจอ (23 ตุลาคม พ.ศ. 2453) ด้วยโรคพระวักกะ สิริรวมพระชนมายุ 58 พรรษา
พระองค์ได้รับสมัญญาว่า "ปิยมหาราช" แปลว่า มหาราชผู้ทรงเป็นที่รัก และว่า "พระพุทธเจ้าหลวง"

เนื้อหา

• 1 พระราชประวัติ
  • 1.1 การศึกษา
  • 1.2 บรมราชาภิเษกครั้งที่ 1
  • 1.3 ผนวชและบรมราชาภิเษกครั้งที่ 2
  • 1.4 สวรรคต
• 2 พระราชกรณียกิจ
  • 2.1 การปฏิรูปการปกครอง
  • 2.2 การเสด็จประพาสต้นและประพาสหัวเมือง
• 3 การเสียดินแดน
  • 3.1 การเสียดินแดนให้ฝรั่งเศส
  • 3.2 การเสียดินแดนให้อังกฤษ
• 4 พระราชนิพนธ์
• 5 พระอิสริยยศและพระเกียรติยศ
  • 5.1 พระอิสริยยศ
  • 5.2 พระราชลัญจกรประจำพระองค์
  • 5.3 พระพุทธรูปประจำพระองค์
  • 5.4 เครื่องราชอิสริยาภรณ์
    • 5.4.1 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย
    • 5.4.2 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ
• 6 พระราชสันตติวงศ์
• 7 พงศาวลี
• 8 อ้างอิง
• 9 ดูเพิ่ม
• 10 แหล่งข้อมูลอื่น

พระราชประวัติ

ทูลกระหม่อมจุฬาลงกรณ์

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชสมภพเมื่อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2396 เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ประสูติแต่พระนางเธอ พระองค์เจ้ารำเพยภมราภิรมย์ (ในรัชกาลที่ 6 ได้มีการเปลี่ยนแปลงพระนามเจ้านายฝ่ายในตามราชประเพณีนิยมเป็น สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี) ได้รับพระราชทานนามว่า สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ บดินทรเทพมหามงกุฎ บุรุษยรัตนราชรวิวงศ์วรุตมพงศบริพัตร สิริวัฒนราชกุมาร ซึ่งคำว่า "จุฬาลงกรณ์" นั้นแปลว่า เครื่องประดับผม อันหมายถึง "พระเกี้ยว" ที่มีรูปเป็นส่วนยอดของพระมหามงกุฎหรือยอดชฎา
พระองค์มีพระขนิษฐาและพระอนุชาร่วมพระมารดารวม 3 พระองค์ ได้แก่ สมเด็จเจ้าฟ้าจันทรมณฑล, สมเด็จเจ้าฟ้าจาตุรนต์รัศมี และสมเด็จเจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์

การศึกษา

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงได้รับการศึกษาเบื้องต้นในสำนักพระเจ้าอัยยิกาเธอ กรมหลวงวรเสรฐสุดา ทรงได้การศึกษาภาษาเขมรจากหลวงราชาภิรมย์ ทรงได้การศึกษาการยิงปืนไฟจากพระยาอภัยเพลิงศร วันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2404 สมเด็จฯ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ ได้รับการสถาปนาเป็นเจ้าฟ้าต่างกรมที่ สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ กรมหมื่นพิฆเนศวรสุรสังกาศ^[2] และเมื่อ พ.ศ. 2409 พระองค์ผนวชตามราชประเพณี ณ วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร ภายหลังจากการผนวช พระองค์ได้รับการเฉลิมพระนามาภิไธยขึ้นเป็น สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ กรมขุนพินิตประชานาถ เมื่อปี พ.ศ. 2410 โดยทรงกำกับราชการกรมมหาดเล็ก กรมพระคลังมหาสมบัติ และกรมทหารบกวังหน้า ^[3]